ACT
De Hexaflex van Acceptance and Commitment Therapy
De hexaflex is het kernmodel van Acceptance and Commitment Therapy en beschrijft de zes processen die samen psychologische flexibiliteit versterken.
Psychologische flexibiliteit betekent dat je bewust aanwezig kunt zijn in het moment, ruimte kunt maken voor moeilijke gedachten en gevoelens, en keuzes kunt maken die passen bij jouw waarden.
Binnen ACT is dit een belangrijk uitgangspunt. Mensen raken vaak vast in piekeren, zelfkritiek, angst of controlepogingen. De hexaflex laat zien hoe je hier op een flexibelere manier mee om kunt gaan.
De zes processen van de ACT-hexaflex helpen om:
- minder meegesleept te worden door gedachten
- beter om te gaan met emoties en spanning
- meer aanwezig te zijn in het hier en nu
- losser om te gaan met zelfkritiek
- keuzes te maken vanuit persoonlijke waarden
- stappen te zetten richting een betekenisvol leven
Acceptatie en afstand nemen van gedachten
Veel mensen proberen moeilijke gevoelens, onzekerheid of spanning onder controle te krijgen. Bijvoorbeeld door te piekeren, situaties te vermijden, afleiding te zoeken of voortdurend oplossingen te bedenken.
Hoewel dit begrijpelijk is, werkt het op de lange termijn vaak averechts. Hoe sterker de strijd tegen gedachten en emoties wordt, hoe meer ruimte ze vaak innemen.
Binnen Acceptance and Commitment Therapy draait het daarom om acceptatie: ruimte maken voor innerlijke ervaringen zonder er tegen te vechten.
Acceptatie betekent niet dat gevoelens prettig moeten zijn of dat je alles zomaar goedkeurt. Het betekent dat je leert om emoties, spanning en gedachten toe te laten zoals ze op dat moment aanwezig zijn.
Daarnaast leert ACT vaardigheden rondom cognitieve defusie. Hierbij ontstaat meer afstand tot gedachten.
Gedachten worden minder gezien als absolute waarheden die direct gevolgd moeten worden, maar als mentale gebeurtenissen die komen en gaan.
Meer leven in het hier en nu
Veel mensen zitten een groot deel van de dag in hun hoofd. De aandacht gaat naar herinneringen, zorgen over de toekomst of gedachten over wat er mogelijk mis kan gaan.
Binnen Acceptance and Commitment Therapy staat contact met het huidige moment centraal. Dit helpt om bewuster aanwezig te zijn bij wat er nu gebeurt, in plaats van volledig meegenomen te worden door gedachten.
Mindfulness speelt hierin een belangrijke rol. Binnen ACT gaat mindfulness niet over ontspannen of je hoofd leegmaken. Het gaat om bewust opmerken wat er op dit moment aanwezig is, zonder daar automatisch in meegezogen te worden.
ACT werkt daarnaast met het proces zelf-als-context. Hierbij leer je ervaren dat je meer bent dan je gedachten, emoties of zelfverhalen.
Je bent niet je angst, stress of onzekerheid, maar degene die deze ervaringen kan waarnemen. Dat zorgt vaak voor meer innerlijke ruimte, rust en flexibiliteit.
Leven vanuit waarden
Doen wat belangrijk voor je is
Wanneer mensen vastlopen in stress, angst of onzekerheid, draait het leven vaak vooral om het vermijden van ongemak. Daardoor blijft er minder ruimte over voor wat werkelijk belangrijk is.
Binnen Acceptance and Commitment Therapy staan persoonlijke waarden centraal. Waarden geven richting aan hoe je wilt leven en wie je wilt zijn.
Het gaat niet om doelen die je kunt afvinken, maar om een manier van leven die betekenisvol voelt. Voor de één draait dat om verbinding en aandacht, terwijl voor iemand anders vrijheid, rust of persoonlijke groei belangrijker kunnen zijn.
Vanuit deze waarden helpt ACT om toegewijd handelen te ontwikkelen: stap voor stap keuzes maken die passen bij wat echt belangrijk is, ook wanneer moeilijke gedachten of gevoelens aanwezig blijven.
De zes processen van de Hexaflex in ACT
De zes processen van de ACT-hexaflex versterken elkaar voortdurend en vormen samen de basis van psychologische flexibiliteit.
Het doel van Acceptance and Commitment Therapy is niet om spanning, verdriet of onzekerheid volledig te laten verdwijnen. Moeilijke emoties horen bij het menselijk leven.
ACT helpt vooral om anders om te gaan met gedachten, gevoelens en innerlijke ervaringen, zodat deze minder bepalend worden voor gedrag en keuzes.
Daardoor ontstaat er ruimte voor rust, veerkracht, zelfcompassie en leven vanuit persoonlijke waarden.
Ervaringen
Lees gerust even de ervaringen van de mensen die jou voorgingen.